Theo kinh nghiệm của nhiều thầy cô cho
biết, các thí sinh thậm chí là học sinh giỏi đều hay mắc phải lỗi về bố trí thời
gian không hợp lý nên khi hết giờ vẫn chưa làm xong hoặc cuống cuồng viết vội
vài dòng kết luận cụt ngủn. Và những bài làm như thế sẽ bị đánh giá thấp dẫn đến
kết quả không khả quan.
Để tránh được lỗi đó, các thí sinh cần đọc
kỹ đề thi một lượt, xác định điểm và thời gian làm cho từng câu. Đối với phần hỏi
về tác giả, tác phẩm (2 điểm) các em nên làm trong khoảng 30 phút. Bởi vì đây
là phần kiểm tra kiến thức cơ bản nên thí sinh cần học thuộc và nắm chắc những
ý chính mà câu hỏi yêu cầu, tránh lan man, dài dòng.
Đối với câu nghị luận các em cũng chỉ
dành từ 30 – 45 phút để triển khai ý và viết, còn lại dành thời gian để làm câu
tự luận vì đây là phần chiếm số lượng điểm khá lớn. Các em cần lưu ý phải lập
dàn ý sơ giản (hoặc chi tiết) trước khi viết bài để tránh thiếu ý, trình tự các
ý lộn xộn và lạc đề.
Tiếp đến cần xác định đầy đủ yêu cầu của
đề thi về các phương diện như kiểu bài: xác định xem đề bài yêu cầu sử dụng kĩ
năng nghị luận nào: trình bày, giải thích, chứng minh, bình giảng, phân tích,
so sánh hay kiểu bài tổng hợp đòi hỏi kết hợp nhiều kĩ năng nghị luận).
Đối tượng và nội dung nghị luận: Đề bài
yêu cầu giải quyết vấn đề gì? Phạm vi kiến thức và dẫn chứng: Để giải quyết vấn
đề đó, cần huy động và sử dụng những kiến thức và dẫn chứng nào cho phù hợp và
có sức thuyết phục cao nhất).Đồng thời, các em xác định nội dung và hình thức
trình bày bài viết. Điều này sẽ giúp bài văn không bị lạc đề, xa đề.
Các em nên xác định yêu cầu của đề thi
trong thời gian nhanh nhất, để dành thời gian làm bài. Phải cố gắng làm hết tất
cả các câu trong yêu cầu của đề bài, không được bỏ sót ý nào, dù là nhỏ nhất.
Để bài văn đạt kết quả cao, cần vận dụng
chính xác, linh hoạt, nhuần nhuyễn các kiểu bài, các kĩ năng và thao tác nghị
luận. Các em nên tập trung rèn luyện năng lực trình bày tóm tắt 1 vấn đề văn học,
năng lực cảm thụ văn học và các kiểu bài so sánh, phân tích, bình giảng văn học
(nhất là phân tích văn xuôi và bình giảng thơ).
Đây là những kiểu bài thể hiện chất văn
chương rõ nét nhất, và thường hay thi nhiều nhất. Các em cũng cần vận dụng nhuần
nhuyễn các kiểu bài sau:
Các kiểu bài phân tích văn học thường có
trong đề thi là: Phân tích tác phẩm hoặc một đoạn tác phẩm, phân tích hình tượng
nhân vật, phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật, phân tích các vấn đề văn học,
phân tích chi tiết nghệ thuật và nhan đề tác phẩm.
Còn bình giảng văn học chỉ khám phá những
điểm nút, những từ ngữ chìa khoá, những thi nhãn, những mạch ngầm để mở đường
thưởng thức văn bản, chứ không che lấp hay thay thế văn bản nghệ thuật. Khi
bình giảng, cần chú ý tới những chỗ trống, chỗ lạ hoá, khác thường trong văn bản,
đặc biệt là cách cấu tạo hình tượng, các chi tiết giàu ý nghĩa, các từ ngữ dùng
đắt hoặc kết hợp đặc biệt.
Từ chỗ độc đáo đặc thù đó, tìm đến mạch
lạc bên trong của bài thơ, bài văn, khám phá mối liên hệ không gian, thời gian,
cách cảm nhận riêng của tác giả cũng như cấu tứ, bố cục của tác phẩm.
Khi bình giảng thơ, để hệ thống ý của
bài văn được chặt chẽ, điều quan trọng nhất là phải hiện ra cấu trúc của đoạn
thơ, bài thơ. Đối với các bài thơ, đoạn thơ có sử dụng hình thức lặp cấu trúc,
liệt kê, điệp từ như Tâm tư trong tù, Việt Bắc, Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm
thì khi bình giảng, để tránh bài viết lặp lại một cách nhàm chán, tuyệt đối
không được bình từng dòng, mà phải nhóm các chi tiết, hình ảnh thành một hệ thống,
rồi mới giảng và bình về hệ thống ấy.
Chẳng hạn, 9 dòng đầu của đoạn thơ Đất
nước (Nguyễn Khoa Điềm), có sự lặp đi, lặp lại của điệp khúc“Đất Nước đã có…”,
“Đất Nước có trong…”, “Đất Nước bắt đầu…”, “Đất Nước lớn lên…”, “Đất Nước có từ…”
cho thấy nhà thơ trầm tư suy ngẫm về thời điểm ra đời của Đất Nước (gồm các
dòng 1,3,9), quá trình lớn lên (dòng 4) và phạm vi tồn tại của Đất Nước (dòng
2).
Vì vậy, khi bình giảng đoạn thơ này, cần
chú ý nhóm các dòng thơ 1,3,9 thành một ý, dòng 4 là một ý và dòng 2 là một ý.
Từ “ngày đó” là phép thế đại từ có ý nghĩa thay thế cho các dòng 5,6,7,8, nên để
hiểu được ý nghĩa dòng thơ thứ 9, cần hiểu được các dòng thơ trước đó.
Đăng nhận xét